IZMENA I DOPUNA PRAVILNIKA O ELEKTRONSKOM FAKTURISANJU – NAČlN EVIDENTIRANJA  I SADRŽINA EVIDENCIJA PRETHODNOG POREZA

Pravilnik o elektronskom fakturisanju, izmedu ostalog, propisan je i način i postupak evidentiranja prethodnog poreza u SEF-u, kao i sadržina Evidencije prethodnog poreza.

Podsećamo, poslednjim izmenama i dopunama Zakona o elektronskom koje su izvršene oktobra 2023. godine, a stupile na snagu 4. novembra 2023. godine, izmedu ostalog je propisana i obaveza evidentiranja prethodnog poreza u SEF. , što znaöi:

• za mesečne obveznike počev od poreskog perioda septembar 2024. godine (za koji se evidentiranje vrši do 10. oktobra), odnosno
• za tromeseëne obveznike PDV počev od poreskog perioda oktobar-decembar 2024. godine (za koji se evidentiranje vrši do 10. januara 2025. godine).

Način evidentiranja prethodnog poreza u SEF

S obzirom da se u Evidenciji prethodnog poreza podaci evidentiraju zbirno, sačnjava se jedna Evidencija prethodnog poreza za jedan poreski period.

Evidentiranje se vrši delom putem automatskog unosa podataka, a delom unosom od strane korisnika.

Prema Pravilniku, automatski unos podataka u Evidenciju prethodnog poreza vrši se po isteku poreskog perioda za koji se vrši elektronsko evidentiranje prethodnog poreza, od 1. zaključno sa 10. u kalendarskom mesecu koji sledi tom poreskom periodu. Prilikom automatskog unosa evidentiraju se podaci sa stanjem na dan koji prethodi danu automatskog unosa. Prema tome, automatski unos podataka u Evidenciju prethodnog poreza neće se vršiti odmah (npr. kada obvezniku bude izdata e-faktura), već tek po završetku poreskog perioda, odnosno od prvog dana meseca koji sledi tom poreskom periodu, pa zaključno sa 10. danom tog meseca. Kako će se podaci automatski evidentirati sa stanjem na dan koji prethodi danu automatskog unosa, proizlazi da PDV u e-fakturama izdatim obvezniku na dan evidentiranja ili PDV iz pojedinadne evidencije koja je dobila status evidentirano na dan evidentiranja prethodnog poreza, neće biti automatski evidentiran u Evidenciji prethodnog poreza. Tako npr. ako obveznik evidentira prethodni porez 10. oktobra za septembar, automatski će biti evidentiran prethodni porez (onaj koji se inače evidentira automatski) sa stanjem na prethodni dan, tj. zaključno sa 9. oktobrom.

Podaci koji automatski unose u Evidenciju prethodnog poreza odnose na:

1) nabavke dobara i usluga u Republici Srbiji od obveznika PDV – promet za koji je poreski dužnik isporučilac dobara, odnosno pružalac usluga, – to su konačna i avansna e-faktura i dokument o povećanju (tzv. knjižno zaduženje);

2) nabavke dobara i usluga u Republici Srbiji – promet za koji je poreski dužnik primalac dobara, odnosno usluga, i to: osnovicu i PDV iz pojedinačnih evidencija PDV za promet, povećanje i avans;osnovicu iz pojedinačnih evidencija PDV za smanjenje, uključujući i smanjenje avansa;

3) PDV plaćen za uvoz/dopremanje dobara stavljenih u slobodan promet u skladu sa carinskim propisima.

Još jedna veoma bitna stvar u vezi sa načinom evidentiranja prethodnog poreza jeste da će se prethodni porez evidentirati  po vrsti dokumenata u kojem je prethodni porez iskazan. Podaci koji se odnose na nabavke od obveznika PDV – poreskog dužnika evidentiraju se zbirno, po izvorima – vrstama računa:

-elektronske fakture;
– fiskalni računi i
– drugi računi

Sa druge strane, podaci koji se odnose na nabavke od stranog lica ili obveznika PDV po osnovu kojih je poreski dužnik obveznik PDV – primalac (interno obračunati PDV) evidentiraju se zbirno, iz pojedinačnih evidencija PDV sačinjenih na osnovu internih računa:

– interni račun – strano lice i
-interni račun – obveznik PDV.

U Evidenciji prethodnog poreza iskazivaće se isključivo prethodni porez, tj. nabavke za koje je obračunat PDV (bilo na računu dobavljača, bilo da je obveznik interno obračunao PDV i evidentirao ga u Pojedinačnoj evidenciji ili je reč: o PDV plačenom kod uvoza dobara, odnosno plaćenoj PDV nadoknadi poljoprivredniku).

Podaci o nabavkama dobara i usluga čiji promet nije oporeziv PDV, neće se evidentirati u Evidenciji prethodnog poreza.

PDV za uvoz/dopremanje dobara

Deo Evidencije prethodnog poreza koji se odnosi na PDV za uvoz/dopremanje dobara stavljenih u slobodan promet u skladu sa carinskim propisima, sadržaće podatke koji se odnose na PDV za uvoz/dopremanje dobara stavljenih u slobodan promet u skladu sa carinskim propisima (plaćeni PDV i plaćeni PDV koji se može odbiti kao prethodni porez po stopi od 20%, plaćeni PDV i plaćeni PDV koji se može odbif kao prethodni porez po stopi od 10%, ukupno plaćeni PDV i ukupno plaćeni PDV koji se može odbiti kao prethodni porez).

Ovi podaci unosiće se automatski, osim PDV koji se može odbiti kao prethodni porez, po stopama i zbirno, koji će unositi sam korisnik. To znači da će SEF biti povezan sa sistemom Uprave carina iz kojeg će preuzimati navedene podatke o plaćenom PDV.

Kod evidencije PDV plaćenog kod uvoza nije predviđeno iskazivanje osnovice niti podaci o smanjenju i povećanju PDV. Podaci o povećanju PDV će se,  iskazivati u ovom delu kao plaćeni PDV na uvoz dobara (posebno ako imamo u vidu da će se ovi podaci preuzimati automatski iz sistema Uprave carina), dok će se podaci o smanjenju PDV plaćenog na uvoz iskazivati u delu Evidencije prethodnog poreza u kojem se iskazuju podaci o smanjenju PDV.

Ispravke odbitka prethodnog poreza – povećanje/smanjenje

Deo Evidencije prethodnog poreza koji se odnosi na ispravke odbitka prethodnog poreza, sadržaće podatke o povećanju, odnosno smanjenju prethodnog poreza i to osnov i iznos ispravke.

Ono što je glavna karakteristika ovog dela evidencije jeste da se podaci o povećanju i smanjenju prethodnog poreza neće iskazivati zbirno za sva povećanja, odnosno smanjenja, već analitički po osnovu koji je doveo do povećanja ili smanjenja. Kako se podaci o povećanju i smanjenju prethodnog poreza u Obrascu POPDV iskazuju zbirno, početak evidentiranja prethodnog poreza u SEF će usloviti dodatno razdvajanje evidencija o povećanju i smanjenju prethodnog poreza po napred navedenim osnovima povećanja. U tom smislu su izvršene i izmene i dopune Pravilnika o PDV (evidencije o povećanju, odnosno smanjenju prethodnog poreza). Podaci u ovim delovima Evidencije prethodnog poreza unosiće se isključivo unosom od strane korisnika. Podaci o smanjenju prethodnog poreza iskazuju se samo u onim slučajevima kada je nastupila obaveza smanjenja prethodnog poreza u składu sa Zakonom o PDV, što podrazumeva da je obveznik u nekom prethodnom periodu imao pravo na odbitak prethodnog poreza i to pravo koristio.

Postupanje u slučaju kada je e-faktura izdata počev od 10. dana kalendarskog meseca koji sledi poreskom period

S obzirom da se Evidentiranje prethodnog poreza vrši najkasnije desetog dana kalendarskog meseca koji sledi poreskom periodu za koji se vrši evidentiranje (npr. 10. oktobra za poreski period septembar 2024. godine), postavlja se pitanje kako obveznik postupa u slučaju da mu elektronska faktura za promet iz tog poreskog perioda bude izdata od 10. u mesecu koji sledi tom poreskom periodu, jer taj prethodni porez u tom slučaju neće biti evidentiran u Evidenciji prethodnog poreza. Takođe, u periodu od 10. u mesecu do isteka roka za predaju poreske prijave PDV može doći i do drugih promena koje se tiču evidentiranja prethodnog poreza u SEF-u.

Prema  Pravilniku, ako je elektronska faktura izdata u periodu od 10. dana kalendarskog meseca koji sledi poreskom periodu u kojem je nastała poreska obaveza u składu sa Zakonom o PDV do isteka roka za predaju poreske prijave za taj poreski period ili je došlo do druge promene koja ima uticaj na elektronsko evidentiranje prethodnog poreza, obveznik PDV koriguje elektronsko evidentiranje prethodnog poreza iskazivanjem odgovarajućih podataka u Evidenciji prethodnog poreza.

Prema tome, u slučaju da se dogode ovakve promene nakon isteka roka za evidentiranje prethodnog poreza, obveznik koriguje Evidenciju prethodnog poreza. Nakon korigovanja, Evidencija prethodnog poreza stiče status „korigovano”

Prema Pravilniku, korigovanje elektronskog evidentiranja prethodnog poreza vrši se u roku za podnošenje poreske prijave za poreski period u kojem je došlo do promene koja ima uticaj na elektronsko evidentiranje prethodnog poreza.

Prema tome, ako npr. od 10. oktobra dođe do promene koja se tiče evidentiranja prethodnog poreza za septembar 2024. godine (npr. obvezniku bude izdata e-faktura za promet izvršen u septembru ili dođe do neke druge promene), obveznik ima rok za korigovanje Evidencije prethodnog poreza u składu sa tom promenom do isteka roka za predaju PDV prijave za oktobar 2024. godine, tj. do 15. novembra 2024. godine.